De schenkbelasting in Vlaanderen (rechte lijn) kent bredere schijven dan de erfbelasting. De eerste schijf aan het laagste tarief loopt bij schenking tot €150.000, terwijl dat bij erfenis al stopt bij €50.000. Bovendien springt de erfbelasting al bij €250.001 naar het hoogste tarief, terwijl dat bij schenking pas bij €450.001 het geval is.
Extra voordeel bij twee schenkers: de belasting wordt per schenker-begiftigde combinatie berekend. Elke ouder schenkt zijn of haar helft, waardoor elk aandeel in lagere schijven valt.
Een schenking van onroerend goed kan in België uitsluitend via een notariële (authentieke) akte. Een handgift of bankgift is voor vastgoed onmogelijk. De notaris analyseert de financiële situatie, stelt de akte op, regelt de registratie bij VLABEL en zorgt voor de overschrijving op het kantoor Rechtszekerheid.
Adviesgesprek — De notaris bekijkt de financiële draagkracht van de schenkers, de erfrechtelijke implicaties en maakt een fiscale vergelijking.
Documenten verzamelen — Eigendomstitel, bodemattest OVAM (€55, levertijd tot 60 dagen), EPC (indien volle eigendom), asbestattest (indien bouwjaar vóór 2001), kadastrale uittreksels.
Opmaak schenkingsakte — Met identiteit van alle partijen, kadastrale beschrijving, geschatte waarde en eventuele voorwaarden (zoals vruchtgebruik).
Ondertekening — Alle partijen tekenen; de begiftigde moet de schenking uitdrukkelijk aanvaarden.
Betaling en registratie — De notaris berekent de schenkbelasting en maakt deze over aan VLABEL.
Overschrijving — De akte wordt overgeschreven op het kantoor Rechtszekerheid zodat de eigendomsoverdracht tegenwerpelijk is aan derden.
Als de ouders in de woning willen blijven wonen, schenken ze enkel de blote eigendom en behouden ze het vruchtgebruik levenslang. Bij hun overlijden dooft het vruchtgebruik automatisch uit en wordt het kind volle eigenaar — zonder bijkomende erfbelasting.
Belangrijk: de schenkbelasting wordt toch berekend op de waarde van de volle eigendom. Het voordeel zit erin dat bij het latere overlijden geen erfbelasting meer verschuldigd is over de aanwas van vruchtgebruik naar volle eigendom.
Bijkomend voordeel: bij schenking van enkel blote eigendom is géén EPC vereist en geldt de renovatieplicht niet.
Keerzijde: de schenking is onherroepelijk — ook als de ouders later financieel in moeilijkheden komen of naar een rusthuis moeten. Het goed kan niet verkocht worden zonder instemming van de blote eigenaar (het kind).
De ouders hoeven juridisch geen toestemming te vragen aan hun andere kinderen om te schenken. Na hun overlijden hebben alle kinderen echter recht op een minimumreserve: samen de helft van het vermogen. Bij drie kinderen heeft elk kind recht op minstens één zesde.
Als de woning het gros van het vermogen uitmaakt, kan de schenking aan één kind het beschikbaar deel overschrijden. De andere kinderen kunnen dan na overlijden een vordering tot inkorting instellen. Sinds 2018 geschiedt inkorting in waarde — de begiftigde hoeft het huis niet terug te geven, maar moet financieel compenseren.
De beste preventie is een globale erfovereenkomst bij de notaris, waarbij alle kinderen akkoord gaan met de verdeling.
Bij een geregistreerde notariële schenking is de schenkbelasting betaald. Overlijdt de schenker binnen drie jaar, dan wordt op het geschonken goed geen bijkomende erfbelasting geheven.
Wél speelt het progressievoorbehoud: de waarde van de schenking wordt fictief bij de nalatenschap gevoegd om het tarief op eventueel ander onroerend goed te bepalen. Bezitten de ouders geen ander onroerend goed, dan heeft dit geen enkel effect.
De verlenging naar vijf jaar (per 1 januari 2025) geldt uitsluitend voor niet-geregistreerde roerende schenkingen (hand- en bankgiften) en is hier niet van toepassing.
Het kadastraal inkomen (KI) is gekoppeld aan het onroerend goed en wijzigt niet door een schenking. De jaarlijkse onroerende voorheffing wordt na de schenking verschuldigd door het kind — of door de vruchtgebruiker als het vruchtgebruik is voorbehouden.
Als het kind er zijn of haar hoofdverblijfplaats vestigt, kan die aanspraak maken op een vermindering. Woont het kind er niet zelf, dan verschijnt het KI ook in de personenbelasting als bijkomend onroerend goed.
De Vlaamse regering heeft verlagingen van de erf- en schenkbelasting aangekondigd, gefaseerd tot 2029. Het maximumtarief voor schenkbelasting in rechte lijn zou dalen naar een lager percentage, en er zou een vrijstelling komen bij erfbelasting. Per april 2026 zijn deze plannen nog niet in decreet gegoten.
Wie nu wil schenken, doet er goed aan niet te wachten op onzekere toekomstige wetgeving.
De allereerste concrete actie is een afspraak maken bij een notaris voor een vrijblijvend adviesgesprek. De notaris kan de specifieke situatie bekijken, rekening houden met de volledige vermogenssituatie en de beste aanpak op maat voorstellen.
Je kunt via notaris.be een notaris zoeken of een gratis eerste adviesgesprek aanvragen.